Ortodonti, diş tellerinin kullanımı da dahil olmak üzere ısırma bozuklukları veya diş düzensizliklerinin teşhisi, önlenmesi, durdurulması, yönlendirilmesi ve düzeltilmesini ele alan diş hekimliği dalıdır. Ortodontist olarak bilinen uzmanlar, ortodontik tedavi için danışmanız gereken kişidir. Bu uzmanlar, dört yıllık diş hekimliği okulundan sonra 2 yıl veya daha fazla ek eğitime katılarak bu alanda uzmanlaşırlar.
Farklı diş ve çene bozukluklarına uygun olarak geliştirilmiş farklı ortodontik tedavi yöntemleri de bulunmaktadır. Her hasta uzmana danışarak kendi ağız ve diş sağlığı için en uygun olan yöntemi talep etmelidir.
Ortodonti Nedir?
Ortodonti kelimesi köken olarak Yunanca’dan gelmektedir. Ortho kelimesi düzgün anlamına gelirken odons kelimesi diş anlamına gelmektedir ve ortodonti bu iki kelimenin bir araya gelmesi ile oluşur. Ortodonti birçok diş uzmanlığından biridir. Ortodontinin amaçları özellikle çene bölgesindeki diş ve kemik bozukluğunu tespit edip tedavi etmektir.
Başlangıçta, ortodontik tedaviler, kemik gelişimi daha tam tamamlanmadığından ötürü çocukların ve gençlerin tedavisine yönelikti, ancak günümüzde yetişkinlerin de sıkça başvurduğu bir alan haline geldi. Daha kolay temizlik, daha iyi ağız hijyeni, daha net konuşma ve daha hoş bir gülümseme de dahil olmak üzere iyi hizalanmış dişlerin birçok avantajı vardır. Ortodontik tedavi her yaşta etkili olsa da daha erken başlayan ortodontik tedavi süreci daha hızlı bir şekilde sorunu başarılı bir şekilde çözebilir.
Ortodonti Tedavisi Nedir?
Bazı insanlar doğal olarak birbirine uyan düz dişlere sahiptir. Ancak ısırığınızla veya dişlerinizin aralığıyla ilgili sorunlarınız varsa, ortodontik bakıma ihtiyacınız olabilir. Ortodontik bakım, diş telleri gibi cihazların kullanımını içerir. Bu tedavi ile dişler düzeltilir, ısırma ile ilgili sorunlar düzeltilir, dişler arasındaki boşluklar kapatılır, yutkunma bozukluğu çözülür, dudaklar ve dişler düzgün bir şekilde hizalanır.
Çocuk ortodonti tedavisi daha çok bilinse de yetişkinler de diş telleri taktırabilir. Küçük çocuklarda ortodontik tedavi uygun çene büyümesi olmasını sağlayabilir. Bu, kalıcı dişlerin düzgün bir şekilde çıkmasına yardımcı olduğu gibi, düz kalıcı dişler daha sonra diş problemlerini önlemeye yardımcı olabilmektedir.
Ortodonti tedavisi aşamaları hastanın diş kalıbının alınması, hastaya özel tellerin üretilmesi, tellerin dişlere tutturulması ve dişler istenen konuma gelene kadar takılmasıyla ilerler. Ortodonti tedavisinde yenilmemesi gerekenlere dikkat edildiği ve diş bakımı yapıldığı müddetçe tedavi başarılı olmaktadır. Ortodonti tedavisinde diş sallanması gibi problemler yaşanılması durumunda hemen doktorunuza başvurmanız gerekmektedir.
Ortodonti Fiyatları
Ortodonti fiyatları yani diş teli fiyatları kişiden kişiye farklılık gösterdiği gibi, kullanılan malzeme, telin türü, tedaviyi uygulayan kuruma göre de farklılık göstermektedir. Örneğin şeffaf ortodonti fiyatları ile diş arkası görünmeyen ortodonti fiyatları birbirinden farklıdır. Tedavi için bir uzmana başvurduğunuzda önce sizin diş ve çene yapınıza bakarak sizin nasıl bir tedaviye ihtiyacınız olduğunu belirleyecektir.
Sonrasında mevcut seçenekler arasından sizin ihtiyaçlarınıza göre tedavi belirlenir ve fiyatlandırma ancak böyle kesin bilinebilir. 16 yaşından küçükler için SGK masrafları karşılasa da 16 yaşından büyüklerin tedavisinin yalnızca bir kısmını karşılamaktadır.
Lingual Ortodonti
Lingual ortodonti görünmeyen diş telleri olarak da bilinmektedir. Geleneksel diş telleriyle benzer işlev görürler ancak farklı olarak dişin görünen yüzüne değil, arka tarafına yerleştirilirler. Dille temas etmesinden kaynaklı başta hastaların alışması zaman alsa da geleneksel tellerle arasında ciddi bir hissiyat farkı yoktur. Sert sporlarla uğraşan, üflemeli müzik aletleri çalan ya da sosyal hayatında tellerin gözükmemesini daha rahat bulanlar için iyi bir alternatiftir. Lingual ortodonti fiyat olarak biraz daha pahalı olabilmektedir.
Ortodonti Uzmanı (Ortodontist)
Birçok kişi diş hekimi ve ortodontist terimlerini birbirinin yerine kullanır fakat bu tam olarak doğru değildir. Bu iki mesleğin kesinlikle benzerlikleri vardır, ancak ortodonti belirli bir diş uzmanlığı türüdür. Bu uzmanlar belirli diş problemlerini tedavi eder. Bir diş hekiminin odak alanları ağız, çene, dişler, diş etleri ve sinirleri içerir.
Ortodontistler bu alanların daha özel bir bölümünde çalışırlar. Onların önceliği dişlerin düzleştirilmesi, ağız içindeki ideal konumuna getirilmesini sağlamaktır. En basit ifadeyle, tüm ortodontistler diş hekimleridir, ancak az sayıda diş hekimi ortodontisttir. Bir ortodonti doktoru ısırma bozuklukları, çapraşık dişler, çene bozukluğu, diş fazlalığı durumlarını teşhis eder. Tanı konulduktan sonra ortodontist keşfettiği sorunları çözmeye çalışır. Tedavi edilmezse zamanla daha da kötüleşecek problemlerdir. Bir ortodontist bu koşulları onaran bir uzmandır.
Ortodonti Ne Yapar?
Ortodonti diş, yüz ve çene hareketleri üzerine bir diş uzmanlık alanıdır. Çene büyümesi ve gelişimi üzerine de yoğunlaşarak diş ve çene bozukluklarını düzelten bir alandır. Ortodontistler çok dişlerin diş teli ile düzeltilmesi ile anılsalar da hasta için ciddi ağrılara ve bozukluklara yol açabilecek alt çene-üst çene uyuşmazlığı gibi sorunları da teşhis edip çözmeye çalışır.
Telsiz Ortodonti?
Diş teli olmadan tedaviyi mümkün kılan bazı yöntemler bulunmaktadır. Invisalign adlı şeffaf hizalayıcılar, dişlerin üzerine sığacak şekilde özel olarak yapılmış şeffaf plastikten yapılmıştır. Bunlar, tedavi sırasında dişleri kademeli olarak istenen konuma taşımak için tasarlanmıştır ve birkaç haftada bir yeni bir set ile değiştirilir. Bu sayede dişler istenilen konuma yavaş yavaş çekilir.
Bu tedavi, geleneksel diş tellerine kıyasla daha gizli görünümü ve takılıp çıkarılabilmesi nedeniyle popülerdir, ancak herkes için uygun değildir. Genel olarak, hafif çarpık veya çıkıntılı dişler veya küçük boşluklar gibi daha küçük ortodontik problemleri düzeltmek isteyenler telsiz ortodontiye başvurabilir.
Şeffaf Plak Ortodonti
Şeffaf plak ortodonti diş teli takmadan dişlerin istenilen konuma çekilmesini sağlayan yöntemlerden biridir. Kişinin ileri derecede diş ya da çene bozukluğu olmaması durumunda, hasta diş teli yerine dişlerinin üstüne takılıp çıkarılabilen bir şeffaf plak kullanır. Bu plak birkaç haftadır bir yenilenir ve böylece dişlerin hareketine göre, dişler üzerinde düzenli olarak kuvvet uygulayacak şekilde yeni plak üretilir. Kolay kullanımı, görünmezliği gibi sebepler sık tercih edilen bir metot olmasını sağlıyor.
Ortodonti Kliniği
Ortodonti klinikleri diş teli hizmeti verebilmek adına donanımlı, özel olarak tasarlanmış yerlerdir. Bu kliniklerde ileri seviye bozukluklar da dahil olmak üzere tüm hastaları tedavi edebilmek adına hem gerekli ekipman hem de uzmanlar vardır. Hastanın sorunun teşhisinden, tedavi planının uygulanmasına uzanan süreçte yardımcı olurlar.
Ortodonti Çeşitleri
Birden fazla ortodontik bozukluk olduğu için birden fazla da ortodonti çeşidi bulunmaktadır. Üst çenenin ya da alt çenenin daha önde olması, dişlerin birbirine tam oturmuyor olması gibi durumlar farklı tedavi gerektirebilir.
En yaygın bilinen ortodonti çeşidi metal diş telidir. Hastanın durumuna göre 6 ayla 2 yıllık bir sürede iyileşme sağlar. Şeffaf diş telleri ise farklı malzemeden üretildiği için görünürlüğü daha düşüktür, diş yapısına benzer. Lingual diş teli ise dişin arkasında takılır. Bunlara ek olarak, şeffaf plak ise diş teli takmadan daha düşük seviye bozukluklarda kullanılan bir yöntemdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Dişlerin çapraşık olmasının birçok nedeni olabilir. Kalıtımsal faktörler, küçük çene yapısı, erken süt dişi kaybı, parmak emme ve emzik gibi kötü ağız alışkanlıkları başlıca nedenler arasında sayılabilir. Tedavide en yaygın yöntem ortodontik diş teli (braket) uygulamasıdır. Şeffaf plak sistemleri (Invisalign) ve lingual diş teli de tercih edilen yöntemler arasındadır.
Ortodontik tedavi; çapraşık dişler, dişler arasındaki fazla boşluklar, alt ve üst çene arasındaki kapanış uyumsuzlukları (açık kapanış, derin kapanış, çapraz kapanış), öne çıkık ön dişler ve simetri bozuklukları gibi durumlarda uygulanır.
Ortodontik tedavi çocukluk çağından yetişkinliğe kadar her yaşta uygulanabilir. İdeal tedavi yaşı, kemik büyümesinin aktif olduğu 10-14 yaş aralığıdır. Ancak günümüzde yetişkinlerde de ortodontik tedavi giderek daha yaygın hâle gelmiştir.
Tedavi süresi; dişlerin ne kadar hareket ettirilmesi gerektiğine, hastanın yaşına ve çene yapısına bağlı olarak değişir. Ortalama bir tedavi süreci 18 ile 24 ay arasındadır. Hafif vakalar daha kısa, karmaşık durumlar daha uzun sürebilir.
Ortodontik tedavi sürecinde hastalar genellikle 4 ila 6 haftada bir kontrole gelir. Her seansta tel sıkıştırılır ya da değiştirilir ve tedavinin ilerlemesi değerlendirilir.
Geleneksel metal braketlere alternatif olarak estetik seramik veya safir braketler, iç tarafa uygulanan lingual diş teli ve şeffaf plastik plaklar (Invisalign / şeffaf plak sistemi) kullanılabilir. Her seçeneğin avantajları hastaya özel değerlendirilir.
Çapraşık dişler; dişlerin düzgün temizlenememesine bağlı olarak çürük ve diş eti hastalığı riskini artırır. Ayrıca çiğneme fonksiyonunu olumsuz etkiler, konuşma bozukluklarına ve estetik problemlere neden olabilir. Uzun vadede çene eklem sorunlarına (TME disfonksiyonu) zemin hazırlayabilir.
Tedavi süresince her yemekten sonra dişleri fırçalamak gereklidir. Yumuşak kıllı bir diş fırçası ve diş arası fırçası kullanılmalıdır. Diş ipi ile braket aralarının da temizlenmesi önerilir. Diş hekiminin önerdiği ağız gargaraları da hijyene katkı sağlar.
Sert, yapışkan, lifli ve sert gıdalardan kaçınılmalıdır (sert şeker, sakız, kuruyemiş, elma gibi). Yiyecekler küçük parçalar hâlinde yenmeli, doğrudan ısırma hareketinden kaçınılmalıdır. Spor yaparken ağız koruyucu kullanımı önerilir.
Ortodontik tedavide metal, seramik veya safir braketler kullanılır. Bu braketler özel yapıştırıcılarla dişlere tutturulur. Ark teli olarak nikel titanyum (Ni-Ti) ve paslanmaz çelik teller tercih edilir. Hareketleri desteklemek için elastik lastikler ve yaylar da kullanılabilir.
Şeffaf plak veya hareketli apareyler, yemek yerken ve dişleri fırçalarken çıkarılabilir. Bunun dışındaki sürelerde günde 20-22 saat takılı kalmaları tedavinin etkinliği açısından zorunludur.
Hayır. Braketler, özel aletler yardımıyla mine yüzeyine zarar verilmeden sökülebilir. Söküm işleminin ardından dişler üzerinde kalan yapıştırıcı artıkları profesyonel olarak temizlenir. Doğru uygulamada mine yüzeyi bu işlemden olumsuz etkilenmez.
Invisalign, dişler üzerine tam oturacak biçimde özel üretilen şeffaf plastik plaklar kullanılarak dişleri kademeli olarak istenen konuma taşıyan bir sistemdir. Her iki haftada bir yeni bir plak seti takılır. Hem estetik hem de çıkarılabilir olması nedeniyle tercih edilen modern bir ortodonti yöntemidir.
İleri derecede iskelet kaynaklı bozukluklar olmadığı sürece Invisalign her yaşta uygulanabilir. Özellikle yetişkin hastalarda estetik avantajı nedeniyle yoğun biçimde tercih edilmektedir. Büyüme çağındaki çocuklarda ise farklı apareylerin önceliği olabilir.
Invisalign; görünmez yapısı, çıkarılabilmesi, metal braket gerektirmemesi ve günlük yaşam konforunu olumsuz etkilememesi nedeniyle tercih edilir. Özellikle sosyal ve iş hayatında aktif olan yetişkinler için büyük bir avantaj sağlar. Diş bakımı ve temizliği de daha kolaydır.
Tedavi süresi vakanın karmaşıklığına ve bireyin biyolojik tepkisine göre değişir; ortalama 6 ile 24 ay arasındadır. Hafif düzensizliklerde bu süre önemli ölçüde kısalabilir.
Plaklar her gün ılık su ile yıkanmalı, sert fırçalanmaktan kaçınılmalıdır. Çay, kahve ve renkli içecekler plak takılı iken içilmemelidir. Dişler fırçalandıktan sonra temiz plaklar takılmalıdır.
Şeffaf plakların etkin sonuç vermesi için günde 20-22 saat takılı kalması gerekir. Yemek ve içecekler sırasında çıkarılabilir; ancak bu süre dışında sürekli kullanılmalıdır.
Başlangıçta kısa bir alışma süreci yaşanabilir. Genellikle birkaç gün içinde konuşma adaptasyonu sağlanır ve büyük çoğunluk herhangi bir zorluk yaşamadan tedaviye devam eder.
Türkiye'de devlet hastanelerinde bazı yaş grupları için ortodontik tedavi Sağlık Bakanlığı tarafından kısmen karşılanabilmektedir. Özel kliniklerdeki tedaviler ise sigorta kapsamına göre değişir. Güncel bilgi için kliniğimizle iletişime geçmenizi öneririz.
Ortodontik tedavinin ileri aşamalarında çene kapanışını düzeltmek için braket veya kancalara takılan elastik lastikler kullanılabilir. Uygulama zamanı ve biçimi hastaya göre hekimce belirlenir.
İlk ortodonti muayenesinin 7-8 yaşlarında yapılması önerilir. Bu dönemde olası sorunlar erken fark edilerek gerekli önlemler alınabilir. Aktif diş teli tedavisi ise genellikle kalıcı dişlerin büyük ölçüde sürmesiyle (10-14 yaş) başlanır.
Ortodontik tedavi; çapraşık dişleri, dişler arası boşlukları veya kapanış bozukluğu olan her yaştan bireye uygundur. Ayrıca implant veya protetik restorasyon öncesinde dişleri konumlandırmak amacıyla da kullanılabilir.